Τουρκία: Σημαντική αύξηση των νεοφώτιστων

Γράφει ο Γιώργος Τσουμάνης,

Θεολόγος - Δημοσιογράφος

  Το τελευταίο χρονικό διάστημα στη γείτονα παρατηρούμε κάτι άξιο αναφοράς, παρατηρούμε μια σημαντική αύξηση των νεοφώτιστων. Νεοφώτιστους, αποκαλούν οι ομογενείς τους πολίτες της Τουρκίας οι οποίοι προέρχονται από διαφορετικές θρησκείες και πολιτισμούς. Με το πέρασμα του χρόνου αυξάνονται οι Μουσουλμάνοι Τούρκοι οι οποίοι ζητούν να βαπτιστούν Χριστιανισμοί Ορθόδοξοι. Σημαντικό είναι και το ποσοστό των Ελλήνων κρυπτοχριστιανών οι οποίοι σύμφωνα με τελευταίες έρευνες είναι μεγαλύτερο από ότι μπορούσε να φανταστεί κανείς τόσα χρόνια. Πολλά είναι τα παραδείγματα ανθρώπων οι οποίοι μετά από ένα όραμα ή ένα περίεργο συναίσθημα οδηγήθηκαν στην Ορθοδοξία, ενώ άλλοι μετά από χρόνια βρήκαν αυτό που πραγματικά έψαχναν. Εκτός από την Ορθοδοξία βέβαια δεν είναι λίγοι οι Τούρκοι οι οποίοι ακολουθούν κι άλλα χριστιανικά δόγματα και κυρίως προτεσταντικές ομολογίες.

  Την αύξηση των ανθρώπων που ακολουθούν την Ορθοδοξία σχολίασε η Α.Θ.Π. Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος. Ο Παναγιώτατος δήλωσε χαρακτηριστικά πως όσοι έρχονται το κάνουν οικειοθελώς και χωρίς εκβιασμό, η Εκκλησία δεν τους διώχνει αλλά και δεν τους βαπτίζει βιαστικά. « Η Βασιλεία του Θεού, η οποία υπάρχει εντός ημών, ευχόμεθα να επεκτείνεται διαρκώς σε όλη την οικουμένη. Ευχόμεθα ο Θεός να πληροί όλους εμάς με ‘πνεύμα ευθές’, όπως ακούσαμε να ψάλλουν οι χοροί προ ολίγου » ανέφερε κατά τον Εσπερινό πριν την Κυριακή του Θωμά στο Φανάρι. Φαίνεται η στάση του Πατριαρχείου να είναι προσεκτική για ευνόητους λόγους και η διαδικασία δεν είναι ιδιαίτερα απλή και γρήγορη. Σκοπός δεν είναι η αριθμητική αύξηση των Χριστιανών της Τουρκίας αλλά η πνευματική ωριμότητα να εισέλθουν έτοιμοι στις αγκάλες της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Η διαδικασία ξεκινάει με μια αίτηση η οποία αξιολογείται από την Εκκλησία με βάση την πνευματική ωριμότητα και ελέγχονται τα κίνητρα των υποψηφίων. Στη συνέχεια αρχίζει ένα πρόγραμμα κατήχησης το οποίο διαρκεί έως κι ένα χρόνο μέχρι να φτάσουν στο ιερό μυστήριο της Βαπτίσεως. Ένα παράδειγμα ενός πρώην Μουσουλμάνου ο οποίος βαπτίστηκε Χριστιανός είναι σύμφωνα με ρεπορτάζ του Μ. Κωστίδη ο Σάββας. Ο 45χρονος μετά από ένα όνειρο που είδε και παρότρυνση της συζύγου του επισκέφθηκε μια εκκλησία στον Βόσπορο. Εκεί γνώρισε έναν ομογενή και με το πέρας του χρόνου κι αυτός και τα παιδιά του βαφτίστηκαν Χριστιανοί. Το γεγονός δεν αναφέρεται ιδιαίτερα στην Τουρκία καθώς αν και συνταγματικά είναι κράτος με ανεξιθρησκεία επικρατεί το Σουνιτικό Ισλάμ. Επίσης σημαντικό να αναφερθεί είναι πως δεν υπάρχει αύξηση στο Αυτοκέφαλο Τουρκορθόδοξο Πατριαρχείο (Bağımsız Türk Ortodoks Patrikhanesi) του παπά - Εφτίμ.

  Πολλές οικογένειες νεοφώτιστων έχουν προχωρήσει ένα βήμα μπροστά και ζητούν ένταξη στην ρωμαΐικη κοινότητα. Αρκετοί από αυτούς προσφεύγουν στη δικαιοσύνη με σκοπό να εγγράψουν τα παιδιά τους σε ένα από τα ομογενειακά μειονοτικά σχολεία (Ζωγράφειο, Ζάππειο, Πατριαρχική Μεγάλη του Γένους Σχολή). Κάπως έτσι γεννάται το δίλημμα αν ανήκουν πλέον στην μειονότητα των Ρωμιών ή είναι Τούρκοι Χριστιανοί Ορθόδοξοι. Μέσα στην ομογένεια της Κωνσταντινούπολης υπάρχουν επιφυλάξεις και διαφορετικές τάσεις για το ζήτημα. Δεν είναι όλοι οι Ρωμιοί θετικοί στην ένταξη των νεοφώτιστων στις κοινότητες τους με κάποιους από αυτούς να θεωρούν πως πρόκειται για άλλο ένα σχέδιο της Τουρκίας να ελέγξει τα βακούφια (ευαγή ιδρύματα). Ο Γιώργος Τσόλας ένας Ρωμιός ο οποίος ζει από το 1978 στην Ελλάδα με ενεργό λογαριασμό στα social media είναι ένας από αυτούς. Δεν διστάζει σε ανάρτησή του να τοποθετηθεί ενάντια ακόμη και στις βαπτίσεις καθώς θεωρεί πως αυτή είναι η τελική βολή στην εναπομείνασα ελληνορθόδοξη κοινότητα της Πόλης. Ο ίδιος χαρακτηριστικά γράφει πως πρόκειται για βαλτούς από το τουρκικό κράτος με σκοπό να ελεγχθεί και να σβήσει στο μέλλον η εκεί Ρωμιοσύνη. Τονίζει πως οι νεοφώτιστοι παραμένουν εθνολογικά Τούρκοι αλλά με έμμεσο τρόπο προσπαθούν να εισχωρήσουν στις ήδη ολιγάριθμες κοινότητες και σχολεία. Ένας φορέας της Ρωμιοσύνης, η ιστορική εφημερίδα της Ομογένειας, η «Απογευματινή» εκφράζει κι αυτή ανησυχίες συγκεκριμένα γράφει: «Σήμερα, που ο πληθυσμός μας βαίνει μειούμενος, παρατηρείται το εξής φαινόμενο: Τούρκοι μουσουλμάνοι που βαπτίζονται εγγράφονται στα ελληνορθόδοξα μειονοτικά σχολεία. Στον νου του κάθε καλοπροαίρετου παρατηρητή γεννάται το εξής ερώτημα: “Μήπως τελικά είναι αυτή η λύση στο δημογραφικό;”. Η απάντηση είναι όχι.

Όπως έχει ξαναειπωθεί, η αλλαγή πίστης είναι θεμελιώδες δικαίωμα και οι θρησκευτικοί λειτουργοί έχουν την υποχρέωση να την επικυρώνουν. Δεν είναι δυνατόν, όμως, η αλλαγή πίστης ανθρώπων που δεν έχουν καταγωγή από τη μειονότητά μας να συνεπάγεται την άμεση και αυτόματη ένταξή τους σε αυτήν. Ολοι οι ομογενειακοί θεσμοί, ως θεματοφύλακες του ελληνορθόδοξου πολιτισμού, έχουμε την ύψιστη ευθύνη διαφύλαξης της μητρικής μας γλώσσας, των ηθών, εθίμων και παραδόσεών μας. Οφείλουμε επίσης να προστατεύουμε την κοινοτική μας περιουσία, την οποία οι πρόγονοί μας –την ώρα της φυγής τους– μεταβίβασαν σε φίλια χέρια “άρον άρον”, ώστε να μην υφαρπαχθεί ο ιδρώτας τους, να μη χαθούν οι αναμνήσεις τους και να μη διαστρεβλωθεί η ιστορία τους».

  Άσχετα με το αν κάποιοι είναι λιγότερο αρνητικοί όλοι καταλαβαίνουν πως τίθεται πλέον ζήτημα διαφύλαξης της γλώσσας, του πολιτισμού αλλά και κυρίως της ταυτότητας. Πρόκειται για ένα ζήτημα το οποίο ακροβατεί ανάμεσα στην πίστη και την εθνική επιβίωση της Ομογένειας και το Οικουμενικό Πατριαρχείο φαίνεται να ακολουθεί μια μέση λύση.