Γράφει ο Λουκόπουλος Κωνσταντίνος – Αντιστράτηγος ε.α. και γεωστρατηγικός αναλυτής
Η Σαουδική Αραβία των δισεκατομμυρίων και οι Χούθι με τα drones: Όταν το πανάκριβο οπλοστάσιο αποτυγχάνει να εξασφαλίσει την ασφάλεια! – Η Σαουδική Αραβία διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα στρατιωτικά οπλοστάσια στον κόσμο. Δαπανά δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια για την άμυνά της! Και όμως, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια εξαιρετικά δυσάρεστη πραγματικότητα.
Οι Ανσάρ Αλλάχ, Χούθι της Υεμένης όπως είναι γνωστοί, μια ένοπλη οργάνωση με πολύ περιορισμένους οικονομικούς πόρους σε σύγκριση με το Ριάντ, έχουν αποδείξει ότι μπορούν να πλήξουν κρίσιμες υποδομές, να διαταράξουν την οικονομική λειτουργία του Βασιλείου των Σαούντ και να θέσουν υπό αμφισβήτηση την εικόνα της Σαουδικής Αραβίας ως ασφαλούς επενδυτικού προορισμού.
Οι πρόσφατες επιθέσεις σε εγκαταστάσεις και στόχους στη Σαουδική Αραβία, συμπεριλαμβανομένων του αεροδρομίου του Ριάντ και εγκαταστάσεων της Aramco, αναδεικνύουν ένα πρόβλημα που υπερβαίνει τις δυνατότητες των αντιαεροπορικών συστημάτων.
Και έρχεται αναπόφευκτα το ερώτημα. Γιατί μια χώρα με τεράστιες στρατιωτικές δαπάνες εξακολουθεί να δυσκολεύεται να μετατρέψει την οικονομική της ισχύ σε αποτελεσματική στρατιωτική ισχύ; Αυτό βέβαια το ερώτημα αφορά συνολικά στο μοντέλο ασφάλειας του Κόλπου, την αξιοπιστία των αμερικανικών εγγυήσεων και τις νέες συνθήκες πολέμου στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.
Η ψευδαίσθηση της στρατιωτικής υπεροχής
Για χρόνια, το Ριάντ αντιμετώπιζε τη στρατιωτική του ισχύ κυρίως μέσα από το πρίσμα των εξοπλισμών Σύμφωνα με το Associated Press, η Σαουδική Αραβία περιλαμβάνεται στους μεγαλύτερους αγοραστές αμερικανικών οπλικών συστημάτων, ενώ ο στρατιωτικός προϋπολογισμός της για το 2026 ανέρχεται σε περίπου 83 δισεκατομμύρια δολάρια.
Ωστόσο, η αντιμετώπιση των επιθέσεων των Χούθι έχει αναδείξει ότι η κατοχή προηγμένων οπλικών συστημάτων δεν εγγυάται την αποτελεσματική προστασία των κρίσιμων υποδομών. Η σαουδαραβική αεράμυνα δεν λειτουργεί σε ένα θεωρητικό περιβάλλον, όπου ο αντίπαλος επιτίθεται με έναν συγκεκριμένο αριθμό πυραύλων και η άμυνα έχει απεριόριστα μέσα αναχαίτισης.
Λειτουργεί υπό συνθήκες αβεβαιότητας, με πολλαπλές απειλές, διαφορετικές τροχιές, περιορισμένα αποθέματα πυρομαχικών και την ανάγκη προστασίας μιας τεράστιας γεωγραφικής έκτασης. Είναι ανέφικτη η απόλυτη προστασία (σημ. ένα μάθημα και για όσα υπερφίαλα ακούγονται και για την «Ασπίδα του Αχιλλέα)
Οι Χούθι δεν χρειάζεται να νικήσουν τη Σαουδική Αραβία
Η μεγαλύτερη αδυναμία της σαουδαραβικής στρατηγικής βρίσκεται στην ασυμμετρία του πολέμου. Οι Χούθι δεν χρειάζεται να καταστρέψουν το σαουδαραβικό οπλοστάσιο, να καταλάβουν το Ριάντ ή να ανατρέψουν τη μοναρχία. Αρκεί να μπορούν να πλήττουν επιλεγμένους στόχους, να προκαλούν οικονομικές απώλειες, να διαταράσσουν τις μεταφορές και να υπονομεύουν την αίσθηση ασφάλειας.
Ένα σχετικά φθηνό μη επανδρωμένο αεροσκάφος μπορεί να αναγκάσει τον αντίπαλο να χρησιμοποιήσει έναν εξαιρετικά ακριβό πύραυλο αναχαίτισης. Ακόμη και όταν η αναχαίτιση είναι επιτυχής, η αμυνόμενη πλευρά επιβαρύνεται με σημαντικό κόστος, ενώ ο επιτιθέμενος μπορεί να διατηρεί την ικανότητα επανάληψης της επίθεσης. Εάν, μάλιστα, χρησιμοποιούνται πολλαπλά μέσα ταυτόχρονα, η αεράμυνα καλείται να διαχειριστεί ένα πολύ πιο απαιτητικό επιχειρησιακό περιβάλλον.
Η γεωγραφία ενισχύει επίσης τη δυσκολία για τον Οίκο των Σαούντ. Το Βασίλειο διαθέτει τεράστια έκταση, κρίσιμες ενεργειακές εγκαταστάσεις σε διαφορετικές περιοχές και εκτεταμένα σύνορα με την Υεμένη. Η προστασία κάθε πιθανής υποδομής είναι δυσχερής και απαιτεί διαρκή επιτήρηση, επαρκή αποθέματα πυρομαχικών και αποτελεσματικό συντονισμό.
Οι Χούθι μπορούν να πλήττουν επιλεγμένους στόχους. Αυτή είναι η ουσία του ασύμμετρου πολέμου! Ο οικονομικά και στρατιωτικά ασθενέστερος αντίπαλος δεν χρειάζεται να υπερισχύσει παντού. Αρκεί να εντοπίσει τις αδυναμίες του ισχυρότερου και να τις αξιοποιήσει με συνέπεια.
Η Τεχεράνη και η στρατηγική της φθηνής πίεσης
Η εξέλιξη των Χούθι δεν μπορεί να εξεταστεί χωρίς τον ρόλο του Ιράν. Η Τεχεράνη έχει υποστηρίξει επί χρόνια την οργάνωση με στρατιωτική τεχνογνωσία, εκπαίδευση, εξοπλισμό και τεχνολογική βοήθεια.
Και όμως η σημαντικότερη διάσταση δεν είναι απλώς η μεταφορά όπλων. Είναι η ανάπτυξη τοπικής τεχνογνωσίας. Σύμφωνα με το Reuters, η ιρανική υποστήριξη συνέβαλε στην απόκτηση γνώσεων από τους Χούθι για τη συναρμολόγηση και τη χρήση πυραύλων και drones, ενώ η οργάνωση έχει αναπτύξει δικά της δίκτυα προμηθειών και τεχνικές δυνατότητες. Δηλαδή η διακοπή μιας συγκεκριμένης γραμμής εφοδιασμού δεν συνεπάγεται αυτομάτως την εξάλειψη της στρατιωτικής τους ικανότητας.
Πάντως οι Χούθι δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται απλώς ως ένα «παράρτημα» της Τεχεράνης. Έχουν δική τους πολιτική ατζέντα, εσωτερικές επιδιώξεις και στρατηγικά συμφέροντα. Η σχέση τους με το Ιράν είναι στενή, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε απόφαση ή επίθεση καθορίζεται αποκλειστικά από την ιρανική ηγεσία.
Η Σαουδική Αραβία, επομένως, δεν βρίσκεται αντιμέτωπη μόνο με ένα πρόβλημα εξοπλισμών. Βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα περιφερειακό δίκτυο στρατιωτικών και πολιτικών πιέσεων που σε συνδυασμό με τις δικές της εγγενείς αδυναμίες δυσκολεύει την παραδοσιακή στρατιωτική απάντηση.
Η αποτυχία του πολέμου στην Υεμένη
Η σημερινή ευαλωτότητα της Σαουδικής Αραβίας έχει και βαθύτερες πολιτικές αιτίες. Το 2015, το Ριάντ ηγήθηκε στρατιωτικής επέμβασης στην Υεμένη, με στόχο την αποκατάσταση της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης και την ανατροπή των Χούθι από τις περιοχές που είχαν καταλάβει. Η στρατιωτική εκστρατεία απέτυχε. Αντί να εξαλείψει την απειλή, ο πόλεμος συνέβαλε στη διατήρηση μιας παρατεταμένης σύγκρουσης, στην καταστροφή υποδομών και στην ενίσχυση της στρατιωτικής εμπειρίας των Χούθι.
Παρά την θεωρητική συντριπτική υπεροχή της δεν μπορεί να επιβάλει πολιτική λύση σε μια χώρα με σύνθετες εσωτερικές αντιθέσεις, ισχυρές τοπικές δυνάμεις και ανταγωνιστικά δίκτυα επιρροής. Οπότε τίθεται ένα ευρύτερο ερώτημα! Ποια είναι η αξία της στρατιωτικής υπεροχής όταν δεν μπορεί να μετατραπεί σε σταθερό πολιτικό αποτέλεσμα;
Το στρατηγικό δίλημμα του Ριάντ
Το Ριάντ βρίσκεται πλέον αντιμέτωπο με ένα σύνθετο στρατηγικό δίλημμα. Εάν απαντήσει με εκτεταμένες στρατιωτικές επιθέσεις, κινδυνεύει να οδηγηθεί σε έναν νέο κύκλο κλιμάκωσης χωρίς να εξασφαλίσει ότι θα εξαλείψει την απειλή Χούθι. Εάν επιλέξει να περιορίσει την αντίδρασή του και να επανέλθει σε διαπραγματεύσεις μπορεί να κατηγορηθεί ότι αποδέχεται μια κατάσταση στην οποία οι Χούθι διατηρούν τη δυνατότητα να απειλούν το Βασίλειο.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο από την ανάγκη προστασίας της οικονομικής στρατηγικής του Ριάντ. Η Σαουδική Αραβία επιδιώκει να προσελκύσει διεθνείς επενδύσεις, να αναπτύξει τον τουρισμό, να διαφοροποιήσει την οικονομία της και να υλοποιήσει το πρόγραμμα «Όραμα 2030». Οι επιθέσεις σε αεροδρόμια, ενεργειακές εγκαταστάσεις και κρίσιμες υποδομές εκτός από τις υλικές ζημιές, υπονομεύουν την εικόνα της χώρας ως ασφαλής προορισμός για επενδύσεις και επιχειρηματική δραστηριότητα.
Και η μεγάλη αντίφαση! Η Σαουδική Αραβία επιδιώκει να εμφανίζεται ως περιφερειακή δύναμη που διαμορφώνει τις εξελίξεις, αλλά οι επιθέσεις των Χούθι αναδεικνύουν ότι εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές δυσκολίες στην προστασία των ίδιων των υποδομών της.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η εξάρτηση από τον δυτικό εξοπλισμό
Η σαουδαραβική στρατιωτική ισχύς βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε αμερικανικά και δυτικά οπλικά συστήματα. Αυτή η σχέση προσφέρει σημαντικές δυνατότητες, αλλά δημιουργεί και εξαρτήσεις. Η αποτελεσματικότητα των συστημάτων αεράμυνας, απαιτεί συνεχή τεχνική υποστήριξη, συντήρηση, ανταλλακτικά, εκπαίδευση και επαρκή αποθέματα πυρομαχικών. Σε συνθήκες παρατεταμένης σύγκρουσης, η διαθεσιμότητα αυτών των πόρων μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο παράγοντα.
Το Reuters αναφέρει ότι η περιφερειακή σύγκρουση και η κατανάλωση πυραύλων αναχαίτισης έχουν επιβαρύνει τα αποθέματα αεράμυνας των ΗΠΑ και των συμμάχων τους, δημιουργώντας πρόσθετες πιέσεις για χώρες όπως η Σαουδική Αραβία. Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν προηγμένη τεχνολογία. Το ερώτημα είναι εάν μπορούν να διασφαλίσουν την επαρκή υποστήριξη των συμμάχων τους σε ένα περιβάλλον όπου οι απειλές είναι πολλαπλές και τα αποθέματα αναχαίτισης δεν είναι απεριόριστα.
Η Σαουδική φαίνεται ότι δεν διαθέτει πλήρη αυτονομία στην άμυνά της. Η εξάρτηση από εξωτερικούς προμηθευτές μπορεί να αποδειχθεί σημαντικός περιορισμός όταν η ασφάλεια απαιτεί ταχύτητα, συνεχή υποστήριξη και δυνατότητα αναπλήρωσης των πυρομαχικών.
Το μάθημα είναι πεντακάθαρο! Η στρατιωτική ισχύς δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στην αγορά προηγμένων οπλικών συστημάτων. Απαιτείται εγχώρια τεχνογνωσία, ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού, και στρατηγική που να λαμβάνει υπόψη τις πραγματικές δυνατότητες του αντιπάλου. Άφησα τελευταίο το ζήτημα της εκπαίδευσης, του επαγγελματισμού και του φρονήματος του προσωπικού!
Διαπιστώσεις – Συμπεράσματα
Η οικονομική ισχύς δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε στρατιωτική αποτελεσματικότητα. Οι επιθέσεις των Χούθι αναδεικνύουν τα όρια της σαουδαραβικής αποτροπής, την εξάρτηση από τις ΗΠΑ και το στρατηγικό αδιέξοδο μιας χώρας που θέλει να εμφανίζεται ως περιφερειακή υπερδύναμη.
Η εποχή κατά την οποία η κατοχή προηγμένων μαχητικών αεροσκαφών και μεγάλων στρατιωτικών προϋπολογισμών αρκούσε για να εξασφαλίσει την αποτροπή έχει παρέλθει. Τα drones, οι πύραυλοι μεγάλης εμβέλειας, οι αποκεντρωμένες δυνατότητες παραγωγής και η ασύμμετρη στρατηγική έχουν μεταβάλει τους συσχετισμούς.
Οι Χούθι δεν διαθέτουν την οικονομική ισχύ και το οπλοστάσιο της Σαουδικής Αραβίας. Έχουν όμως κατορθώσει να δημιουργήσουν μια στρατιωτική ικανότητα που επιβάλλει σημαντικό κόστος στο βασίλειο και επηρεάζει τις περιφερειακές ισορροπίες.
Αυτό δεν αποτελεί απλώς μια επιτυχία της ασύμμετρης στρατηγικής. Αποτελεί προειδοποίηση για όλες τις χώρες που πιστεύουν ότι η οικονομική ισχύς και οι εξοπλισμοί αρκούν για να εξασφαλίσουν την ασφάλειά τους. Η πραγματική αποτροπή απαιτεί συνδυασμό τεχνολογίας, επιχειρησιακής εμπειρίας, πολιτικής στρατηγικής, ανθεκτικών υποδομών και δυνατότητας διαχείρισης της κλιμάκωσης.
Η Σαουδική Αραβία έχει τα οικονομικά μέσα για να επενδύσει σε όλα αυτά. Το ερώτημα είναι εάν θα καταφέρει να μετατρέψει τις στρατιωτικές της δαπάνες σε μια ολοκληρωμένη στρατηγική ασφάλειας ή θα συνεχίσει να αγοράζει όπλα χωρίς να αντιμετωπίζει τις βαθύτερες αδυναμίες του μοντέλου της.
ΠΗΓΗ: defence-point.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου