Βελονισμός - Ρεφλεξολογία - επικίνδυνες ψευτο θεραπείες !

κ. Κωνσταντίνα Ἀλεβίζου,
Ἰατρός-Μικροβιολόγος, Ἐκπαιδευτικός

 [ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ «ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ»: «ΙΑΤΡΙΚΗ» ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΠΟΧΗΣ,
ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ 17 ΜΑΪΟΥ 2014 - ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ Ι.Μ. ΓΛΥΦΑΔΑΣ]

1.1.       ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΣ

Ὁ Βελονισμός ἀνάγεται χρονικά στά βάθη μυθικῶν ἀφηγήσεων τῶν Κινέζων.

Τότε στήν ἀρχαία Κίνα, πίστευαν ὅτι ἡ ἀρρώστια ἦταν ἔργο κακῶν δαιμόνων, τῶν Κουέι οἱ ὁποῖοι φώλιαζαν σέ κάποια σημεῖα τοῦ σώματος. Θεωροῦσαν, ὅτι μποροῦσαν νά ἐξοντώσουν τούς δαίμονες αὐτούς  εἰσάγοντας βελόνες σέ αὐτά τά σημεῖα. Ἔτσι δημιούργησαν τά 13 πρῶτα σημεῖα τοῦ βελονισμοῦ.(1)

Ἀργότερα στήν Κίνα ἐνστερνίσθηκαν τό φιλοσοφικό-θρησκευτικό σύστημα τοῦ Ταοϊσμοῦ, ὁπότε προέκυψε ὁ Παραδοσιακός Κινεζικός Βελονισμός, καί τά βελονιστικά σημεῖα ἔγιναν ἀπό 13 τῶν δαιμόνων 365, ὅσες οἱ μέρες τοῦ ἔτους., καί στή συνέχεια πάνω ἀπό 3500.(1)

Κατά τή φιλοσοφία αὐτή, ἡ ἐνέργεια Chi, ἤ ἀλλιῶς "ζωτική ἐνέργεια" εἶναι ἡ βασική κοσμική ἀρχή, ἡ αἰτία κάθε δημιουργικῆς καί καταστροφικῆς καταστάσεως. Ἡ ἐνέργεια αὐτή θεωροῦν ὅτι ἔχει δυό «ἐνεργειακούς πόλους». Τόν Γίν ὡς τόν ἀρνητικό καί τόν Γιάνκ ὡς τόν θετικό πόλο. Αὐτοί  ἀποτελοῦν τίς δυό βασικές «Ἀρχές» τῆς μυθικῆς φιλοσοφίας τοῦ Ταοϊσμοῦ. Τά  Γίν καί τά  Γιανκ, εἶναι ἀντίθετα ἀλλά συνεργάζονται. (1) Ἔτσι διακρίνουν τά ὄργανα τοῦ σώματός μας σέ ὄργανα YIN καί σέ ὄργανα YANG .(2)

Τό Γιάνκ ἐκπροσωπεῖ: τήν δύναμη, τό φῶς, τή θερμότητα, τόν Οὐρανό, τήν ἀρρενωπότητα, τό σκληρό. Τό Γίν, ἀντιθέτως, ἐκφράζει: τήν ἀπουσία δύναμης, τό σκοτάδι, τό κρύο, τή Γῆ, τή θηλυκότητα, τήν δεκτικότητα, τό μαλακό.(1)

Στή φιλοσοφία αὐτή ἐμπλέκεται καί ἡ θεωρία τῶν 5 στοιχείων (ξύλο, μέταλλο, νερό, φωτιά καί γῆ). Πιστεύουν ὅτι κάθε στοιχεῖο συνδέεται μέ ἕνα ὄργανο, ἀνάλογα μέ τή λειτουργία του: τό ἧπαρ εἶναι ξύλο, ἡ καρδιά εἶναι φωτιά, ἡ σπλήνα εἶναι γῆ, οἱ πνεύμονες εἶναι μέταλλο, τά νεφρά εἶναι νερό. (3).

Στό σῶμα, πιστεύουν ὅτι βρίσκονται τά τσάκρα δηλ. "ἐνεργειακά κέντρα " γιά τή λήψη καί διαβίβαση τῆς ἐνέργειας. (6) Κάθε τσάκρα συνδέεται μέ ἕναν δικό του ἦχο, ἕνα γεωμετρικό σχῆμα καί ἕνα χρῶμα.(6)

Ἀπό τά τσάκρας ἡ "ζωτική ἐνέργεια" κατά τήν Κινεζική παράδοση,  ἀκολουθεῖ σαφῶς καθορισμένη πορεία, δίνοντας ζωή σέ ὅλα τά κύτταρα τοῦ ὀργανισμοῦ. Οἱ εἰδικές αὐτές διαδρομές στίς ὁποῖες κυκλοφορεῖ ἡ "ζωτική ἐνέργεια", ὀνομάζονται Μεσημβρινοί. (2)

Σέ αὐτούς τούς μεσημβρινούς  κατανέμονται τά βελονιστικά σημεῖα, τά ὁποῖα σήμερα εἶναι πάνω ἀπό 2000. Παραδέχονται βέβαια καί οἱ ἴδιοι, ὅτι τά σημεῖα βελονισμοῦ καί οἱ  μεσημβρινοί δέν ἔχουν καμμία σχέση μέ διαδρομή ἀγγείου ἤ νεύρου.(2)

Οἱ βελονιστές τοῦ Παραδοσιακοῦ Κινεζικοῦ Βελονισμοῦ ὑποστηρίζουν ὅτι, μέ τίς βελόνες τους «συνδέουν τήν παγκόσμια ἐνέργεια» μέ τήν διαταραγμένη ἐσωτερική ζωτική ἐνέργεια τῶν Γίν καί τῶν Γιάνκ τοῦ ἀρρώστου, ἡ ὁποία κατ’αὐτούς συνιστᾶ τήν ἀρρώστια. Καί, γιά νά τόν θεραπεύουν, ἐνεργοῦν ὡς οἱ μεσάζοντες (Medium).(1)

   

Ἑπομένως βλέπουμε ὅτι ἡ θεωρία τοῦ βελονισμοῦ στηρίζεται καθαρά στήν Κινέζικη μεταφυσική.

Μία παραλλαγή τοῦ παραδοσιακοῦ βελονισμοῦ εἶναι ἡ ὠτοθεραπεία ἤ ὠτοβελονισμός. Εἶναι μία μέθοδος διάγνωσης καί θεραπείας βασισμένη πάνω στήν ἀτεκμηρίωτη ἄποψη ὅτι τό αὐτί εἶναι ὁ χάρτης τῶν ὀργάνων τοῦ σώματος. Γιά παράδειγμα, ἕνα πρόβλημα μέ ἕνα ὄργανο ὅπως τό συκώτι θεραπεύεται μέ τό νά βάζεις μία βελόνα σέ ἕνα συγκεκριμένο σημεῖο τοῦ αὐτιοῦ πού ὑποτίθεται ὅτι ἀντιστοιχεῖ σέ αὐτό τό ὄργανο. (Παρόμοιες ἀντιλήψεις ὅτι ἕνα μέρος τοῦ σώματος εἶναι χάρτης ἐσωτερικῶν ὀργάνων, συναντῶνται καί σέ αὐτούς πού ἐξασκοῦν τήν ἰριδολογία (ἡ ἴριδα τοῦ ὀφθαλμοῦ εἶναι ὁ χάρτης) καί τήν ρεφλεξολογία (τό πέλμα τοῦ ποδιοῦ εἶναι ὁ χάρτης).(4)

Παρόλα αὐτά τά μυθώδη στοιχεῖα, οἱ δυτικοί βελονιστές, προσπαθοῦν νά δώσουν ἐπιστημονικές ἐξηγήσεις στό βελονισμό, διατηρώντας ὅμως τά ἴδια ἀκριβῶς βελονιστικά σημεῖα, καταταγμένα καί πάλι στούς ἴδιους θεωρητικούς «μεσημβρινούς.

Ἔτσι ἔχουν διατυπώσει κατά καιρούς διάφορες θεωρίες, ὅπως ἡ  Νευρωνική Θεωρία, ἡ θεωρία τῆς Πύλης τοῦ πόνου τῶν Μeltzach καί Wall κ.ἄ.,  πού συνοψίζονται κυρίως στήν παρεμπόδιση τῶν νευρικῶν συνάψεων. Ὅμως οἱ θεωρίες αὐτές εἶναι μόνο ὑποθέσεις. Μέ αὐτές συνδυάζουν καί τήν παραγωγή ἐνδορφινῶν, κατά τόν βελονισμό, οἱ ὁποῖες δίνουν ἀναλγητικό ἀποτέλεσμα. Ὅμως ἐνδορφίνες παράγει ὁ ὀργανισμός μας σέ κάθε ἐπώδυνο ἐρέθισμα ἤ ἄσκηση καί ὄχι μόνο κατά τόν βελονισμό. Λεπτομερῶς ἀναιρεῖ τίς θεωρίες αὐτές ὁ καθηγητής  κ.  Ἀθανάσιος Ἀβραμίδης, στό βιβλίο του "ΑΝΟΡΘΟΔΟΞΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΤΗΣ "ΝΕΑΣ ΕΠΟΧΗΣ".

Ἐνδιαφέρουσα εἶναι καί ἡ θεωρία τοῦ (DNIC) Diffuse Noxious Inhibitory Control. Ἡ θεωρία αὐτή, ἐξηγεῖ τήν ἀναστολή τοῦ πόνου κατά 60-100%, ὅταν ἐφαρμόζεται ὁ ἐπώδυνος βελονισμός (ἰσχυρό Τέ-Τσί). Σύμφωνα μέ τή θεωρία αὐτή, οἱ βελονιστές προκαλοῦν  ἔντονο πόνο μέ τή βελόνα, μέ ἀποτέλεσμα ὁ προϋπάρχων πόνος νά ἀναστέλλεται .(2)  Τί γίνεται ὅμως μέ τόν πόνο τῆς βελόνας;

Παρ᾿ ὅλη τήν ἐπιστημονικοφάνεια, πού οἱ βελονιστές σήμερα ἐπιζητοῦν, δέν ἀποκόπτονται ἀπό τήν ἀρχική φιλοσοφική-θρησκευτική βάση τοῦ Ταοϊσμοῦ :  δηλ. διατηροῦν τά ἴδια βελονιστικά σημεῖα καί τούς μεσημβρινούς τοῦ Ταοϊσμοῦ,  διδάσκονται στίς σχολές τους τόν Ταοϊσμό, καί ἡ Ἑλληνική ὅπως καί ἡ Πανελλήνια Ἰατρική Ἑταιρεία Βελονισμοῦ φέρουν  ὡς σύμβολά τους, τό σῆμα τοῦ Ταοϊσμοῦ.

Ὑπόσχονται θεραπεία σέ ἕνα πολύ μεγάλο εὖρος παθήσεων 
Κυρίως ὅμως :

- Σέ τόνωση τῆς ἀμυντικῆς ἱκανότητας τοῦ ὀργανισμοῦ.
- Σέ νευρολογικές καί μυοσκελετικές παθήσεις
- Σέ ψυχολογικά προβλήματα καί πάρα πολλά ἄλλα. 

1.1.1.     Ἔχει ὅμως ἀποτελέσματα ὁ βελονισμός ;

Ὁ βελονισμός, ὅπως καί οἱ ἄλλες ἐναλλακτικές θεραπεῖες ἔχει κυρίως ἀποτελέσματα :
1) Σέ αὐτοϊώμενα νοσήματα, πού εἶναι καί ἡ πλειοψηφία τῶν νοσημάτων (75-80%), ὅπως π.χ οἱ ἰώσεις, πονοκέφαλοι, μυαλγίες, ἀρθραλγίες, λουμπάγκο, ἐξανθήματα, ἀλλεργίες, ἁπλές φλεγμονές καί πολλά ἄλλα, τά ὁποῖα μετά ἀπό μικρό συνήθως χρονικό διάστημα, οὕτως ἤ ἄλλως μποροῦν νά θεραπευθοῦν τίς περισσότερες φορές ἀπό μόνα τους, χωρίς θεραπεία. Σέ αὐτό βοηθᾶ πολύ καί ἡ αὐθυποβολή. 
2) Σέ ψυχοσωματικά νοσήματα ἤ νευροφυτικές διαταραχές. Ἐδῶ ἰσχύει τό ἀποτέλεσμα τοῦ εἰκονικοῦ φαρμάκου, placebo. 

1.1.2.     ΕΙΝΑΙ ΑΚΙΝΔΥΝΟΣ Ο ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΣ ;

Ἔχουν ἀναφερθεῖ τραυματισμοί ἀκόμα καί θάνατοι ἀπό βελονισμό.Τέτοια περιστατικά, ἀφοροῦν κατά λάθος τρύπημα τῆς καρδιᾶς, πνευμόνων, ἀρτηριῶν, ἥπατος ἤ νεύρων, καθώς ἐπίσης αἱμορραγίες καί μολύνσεις πού προέρχονται ἀπό τήν ἐλλιπῆ ἤ ἀνύπαρκτη ἀποστείρωση τῶν βελονῶν. Ἡ πιό συνηθισμένη αἰτία θανάτου ἀπό βελονισμό εἶναι ὁ πνευμοθώρακας.(5)
Τό 1981 τό Συμβούλιο Ἀμερικανικοῦ Ἰατρικοῦ Συλλόγου ἀναφέρει ὅτι ἡ ἀνακούφιση τοῦ πόνου στόν βελονισμό δέν ἔχει ἐπαναληψιμότητα καί συνέχεια, ἐνῶ δέν ἔχει ἀποτέλεσμα σέ ὅλους.
Τό Ἐθνικό Συμβούλιο Ἡνωμένων Πολιτειῶν γιά ἀπάτες Ὑγείας ἀποφαίνεται:
- Ὁ βελονισμός δέν εἶναι ἀποδεδειγμένος τρόπος θεραπείας.
- Στηρίζεται σέ ἀρχέγονη καί φαντασιώδη θεωρία καί πράξη, χωρίς ἐπιστημονική θεμελίωση.

1.1.3.     ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΥ.

(1) ΑΝΟΡΘΟΔΟΞΕΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΤΗΣ "ΝΕΑΣ ΕΠΟΧΗΣ"(ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΑΒΡΑΜΙΔΗ)
         (2) ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥ ΔΡΑΣΕΩΣ ΤΟΥ ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΥ (Μ. ΚΑΡΑΒΗΣ)
         (3) ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ LAROUSSE  Ἐναλλακτικές θεραπεῖες  2ος  τόμος
         (4) SciencePedia  Science Wiki el.science.wikia.com/wiki/Βελονισμός?
         (5) Τρίτη 19 Ὀκτωβρίου 2010 ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ Κίνδυνοι ἀπό κακή πρακτική στό βελονισμό.
         (6) Ο ΘΕΡΑΠΕΥΤΗΣ ΕΙΝΑΙ ΜΕΣΑ ΣΟΥ  τοῦ DAVID FURLONG.

1.2.       ΡΕΦΛΕΞΟΛΟΓΙΑ

Βασική ἀρχή τῆς μεθόδου, ὅπως καί στό βελονισμό εἶναι ἡ ἀντίληψη πώς ἡ "ζωτική ἐνέργεια" διατρέχει τό σῶμα ἀπό τό κεφάλι ἕως τά ἄκρα μέσῳ νοητῶν γραμμῶν /καναλιῶν. Οἱ γραμμές αὐτές ,πού στόν βελονισμό εἶναι γνωστές ὡς μεσημβρινοί, στή ρεφλεξολογία τίς ὀνομάζουν ζῶνες. Θεωροῦν πώς  εἶναι 10, καί ἀπολήγουν στά πέλματα καί στίς παλάμες ὅπου ὁ ρεφλεξολόγος ἀσκεῖ τίς τεχνικές του.

   

Οἱ ρεφλεξολόγοι  τοῦ Σωματείου Ἑλλήνων Ρεφλεξολόγων (Σ.Ε.Ρ.) ἀναφέρουν:
…«Ἡ Ρεφλεξολογία εἶναι ἡ ἐπιστήμη ἡ ὁποία ἀσχολεῖται μέ τά ἀντανακλαστικά σημεῖα στά πέλματα καί τίς παλάμες, πού ἀντιστοιχοῦν σέ κάθε ὄργανο καί τμῆμα τοῦ σώματος.

Διεγείροντας, λένε, αὐτά τά ἀντανακλαστικά σημεῖα μέ εἰδικές πιέσεις καί φυσικούς χειρισμούς, ἀπελευθερώνονται οἱ αὐτοθεραπευτικές δυνάμεις τοῦ σώματος καί ἔτσι ἐπιτυγχάνουμε τήν ἐνεργοποίηση, χαλάρωση καί ἐξισορρόπηση τοῦ ὀργανισμοῦ.»... (1) Μάλιστα ἔχουν δημιουργήσει χάρτες, πού δείχνουν ποιά σημεῖα τοῦ ποδιοῦ ἤ τοῦ χεριοῦ, ἀντιστοιχοῦν στά διάφορα μέρη τοῦ σώματος.  Ἅς δοῦμε ὅμως ἀναλυτικά ἄν αὐτά πού λένε ἀληθεύουν.

Καταρχήν ἡ ρεφλεξολογία δέν εἶναι ἐπιστήμη , ἀλλά  ἀνήκει στίς ψευδοεπιστῆμες τῆς Ν. Ἐποχῆς, οἱ ὁποῖες ἐνῶ χρησιμοποιοῦν ἐπιστημονική ὁρολογία, γιά νά κερδίσουν ἐντυπώσεις, δέν ἔχουν ὅμως ἐπιστημονική μεθοδολογία.
Ἡ ἀντιστοιχία σημείων στά πέλματα καί στίς παλάμες μέ τά ὑπόλοιπα τμήματα καί ὄργανα τοῦ σώματος , εἶναι κάτι ἐντελῶς αὐθαίρετοκαί ἀντιεπιστημονικό.
Τό ὅτι ἀπελευθερώνονται οἱ αὐτοθεραπευτικές δυνάμεις τοῦ σώματος καί ἔτσι ἐπιτυγχάνουμε τήν ἐνεργοποίηση καί ἐξισορρόπηση τοῦ ὀργανισμοῦ, εἶναι ἐξίσου αὐθαίρετοκαίἀντιεπιστημονικό.
Ὅτι μειώνεται τό ἄγχος καί χαλαρώνουν οἱ ἐντάσεις, ὅπως διαφημίζουν, μπορεῖ νά συμβεῖ μέ ὁποιαδήποτε φροντίδα ἤ περιποίηση τοῦ σώματος. 
Ὅτι τοπικά καλυτερεύει ἡ κυκλοφορία τοῦ αἵματος, μπορεῖ νά συμβεῖ μέ μία ἁπλή μάλαξη ἤ ἐντριβή.

Ὅλες οἱ ὑπόλοιπες ὑποσχέσεις εἶναι ἐντελῶς ἀσύμβατες μέ τήν ἐπιστήμη καί τή λογική!

1.2.1.     ΣΥΓΧΥΣΗ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙΤΑΙ

Χρειάζεται προσοχή διότι τά κέντρα ἐκπαίδευσης τούς δίνουν  τίτλους, ὅπως Νεῦρο-Ρεφλεξολόγος ἤ Ὀρθοπεδικός Ρεφλεξολόγος. Ἔτσι δίνεται ἡ ἐντύπωση ὅτι οἱ ρεφλεξολόγοι εἶναι γιατροί καί μάλιστα μέ εἰδικότητα Νευρολόγου ἤ Ὀρθοπεδικοῦ ἀντίστοιχα. 

1.2.2.     ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ

Ὅποιος ἐμπιστεύεται τόν ἑαυτό του στίς" ἐνεργειακές θεραπεῖες ", πού βασίζονται στήν δύναμη τῆς "ζωτικῆς ἐνέργειας ",ταυτίζεται μέ τήν κοσμοθεωρία τῆς Ν. Ἐποχῆς, ἡ ὁποία εἶναι ἀντίθετη μέ τήν πίστη μας.

1.2.3.     ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΡΕΦΛΕΞΟΛΟΓΙΑΣ

[1] Σωματεῖο Ἑλλήνων Ρεφλεξολόγων www.reflexology.gr/ser
         [2] Reflexology Wikipedia
         [3] Natural Health Science - ὈρθοπεδικήΡεφλεξολογία ... www.nhs.gr/index.php?option=com_lessons.

stwmenkalws