Γράφει ο Κωνσταντίνος Λουκόπουλος, Αντιστράτηγος ε.α. και Γεωστρατηγικός Αναλυτής
Η Ελλάδα πληρώνει την ανεπάρκεια της κυβέρνησης στη Λιβύη
Υπάρχουν διπλωματικές ήττες που οφείλονται στην ισχύ του αντιπάλου. Και υπάρχουν διπλωματικές ήττες που οφείλονται στην αδυναμία μιας κυβέρνησης να αξιοποιήσει εγκαίρως τα διαθέσιμα μέσα για την υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων. Η τελευταία δυσμενής εξέλιξη για την χώρα μας με το Τουρκολιβυκό (Τ/Λ) Μνημόνιο ανήκει στη δεύτερη κατηγορία.
Υπάρχει ένα αμείλικτο ερώτημα στο οποίο το δίδυμο Μητσοτάκη – Γεραπετρίτη δεν μπορεί πλέον να αποφεύγει: Πόσες ακόμη δυσμενείς εξελίξεις πρέπει να υποστεί η Ελλάδα στην Ανατολική Μεσόγειο για να παραδεχθεί η κυβέρνηση ότι η πολιτική της απέναντι στη Λιβύη απέτυχε παταγωδώς;
Και η εξέλιξη αυτή δεν έπεσε από τον ουρανό. Είναι αποτέλεσμα μιας ευρύτερης γεωπολιτικής πραγματικότητας, στην οποία η Τουρκία επενδύει συστηματικά, ενώ η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει κρίσιμα ζητήματα με αποσπασματικές κινήσεις, διπλωματικές διαμαρτυρίες και εκ των υστέρων αντιδράσεις. Η Άγκυρα θα έχει πλέον νέα περιθώρια πολιτικής αξιοποίησης μιας συμφωνίας που αμφισβητεί ευθέως τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Ως γνωστόν τον Νοέμβριο του 2019, η Άγκυρα υπέγραψε Μνημόνιο δικαιοδοσίας θαλασσίων ζωνών με την κυβέρνηση της Τρίπολης, επιχειρώντας να επιβάλει μια αυθαίρετη θαλάσσια οριοθέτηση, παραγνωρίζοντας τα δικαιώματα ελληνικών νησιών, μεταξύ των οποίων η Κρήτη, η Ρόδος και η Κάρπαθος. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη είχε σχεδόν επτά χρόνια για να διαμορφώσει μια συνεκτική στρατηγική αντιμετώπισης του Μνημονίου, να ενισχύσει τις σχέσεις της με όλα τα κέντρα εξουσίας στην Λιβύη και να δημιουργήσει ισχυρότερα διπλωματικά αντίβαρα στην τουρκική επιρροή.
Τι έκανε; Ποια συγκεκριμένα αποτελέσματα μπορεί να παρουσιάσει; Και γιατί, επτά χρόνια μετά, η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με τις συνέπειες μιας τουρκικής πρωτοβουλίας που θα έπρεπε να έχει αντιμετωπιστεί με πολύ μεγαλύτερη στρατηγική συνέπεια και αποφασιστικότητα;
Η Ανατολική Λιβύη του Χαφτάρ: Η κυβέρνηση επέτρεψε στην Τουρκία να πατήσει πόδι και εκεί
Εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη πολιτική ευθύνη της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Η Ανατολική Λιβύη, με επίκεντρο τη Βεγγάζη και την επιρροή του Χαλίφα Χαφτάρ, αποτελούσε ένα πεδίο ιδιαίτερης στρατηγικής σημασίας για την Ελλάδα. Η Αθήνα είχε τη δυνατότητα να αναπτύξει ισχυρούς πολιτικούς και διπλωματικούς δεσμούς, να ενισχύσει την οικονομική συνεργασία και να διαμορφώσει ένα σταθερό πλαίσιο αμοιβαίας υποστήριξης.
Αλλά το 2020 ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας (σημ. χωρίς Συμβούλιο) του Πρωθυπουργού κ. Θάνος Ντόκος είχε χαρακτηρίσει ουσιαστικά την στήριξη που παρείχαμε στον Χαλίφα Χαφτάρ «λάθος επένδυση» εκτιμώντας ότι οι πολιτικές του ημέρες είναι… μετρημένες. Ο Χαφτάρ όχι μόνον δεν εξαφανίστηκε αλλά παραμένει ο κυρίαρχος πολιτικό-στρατιωτικός παράγοντας στην Ανατολική Λιβύη και σήμερα η Τουρκία, η χώρα που τον πολέμησε και εμπόδισε την κατάληψη της Τρίπολης από τις δυνάμεις του είναι «εταίρος» της!
Δεν επρόκειτο για μια αφηρημένη διπλωματική επιδίωξη. Δεδομένου ότι οι περισσότερες φυλές στην Κυρηναϊκή διάκεινται εχθρικά προς την Τουρκία, η Ανατολική Λιβύη μπορούσε να αποτελέσει ένα σημαντικό αντίβαρο στην τουρκική παρουσία στην Τρίπολη, περιορίζοντας τα περιθώρια της Άγκυρας να προωθεί τις δικές της γεωπολιτικές επιδιώξεις. Αναμφίβολα μπορούσαμε να μετατρέψουμε την Ανατολική Λιβύη σε προνομιακό πεδίο συνεργασίας για τα εθνικά μας συμφέροντα.
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη απέτυχε να αξιοποιήσει αυτή τη δυνατότητα με την απαιτούμενη στρατηγική συνέχεια αφήνοντας αφελώς για χρόνια την Αίγυπτο και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να ασκούν πολιτική επιρροή και προς όφελος μας. Σήμερα η Αίγυπτος έχει εξομαλύνει τις σχέσεις της με την Τουρκία και δεν πολυενδιαφέρεται για την Λιβύη ενώ τα ΗΑΕ σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες συνεργάζονται με την Τουρκία για να ενοποιήσουν τις Ένοπλες Δυνάμεις των δύο διοικήσεων στην Δυτική και Ανατολική Λιβύη.
Δεν αρκεί να επικαλούμαστε τις επισκέψεις υπουργών, τις διπλωματικές επαφές ή τις κατά καιρούς δηλώσεις περί καλών σχέσεων. Το ερώτημα είναι αν γιατί δεν δημιουργήθηκαν ισχυρά και διαρκή ερείσματα. Αν υπήρξε ένα συγκεκριμένο σχέδιο συνεργασίας με την Ανατολική Λιβύη. Αν η ελληνική παρουσία συνδέθηκε με οικονομικά, ενεργειακά και αναπτυξιακά συμφέροντα. Και, κυρίως, αν η Αθήνα αντιλήφθηκε εγκαίρως ότι η Λιβύη για την Τουρκία ήταν και είναι ένα γεωστρατηγικό προγεφύρωμα απέναντι στην Ελλάδα, την Κύπρο και τις ενεργειακές και θαλάσσιες ισορροπίες της Ανατολικής Μεσογείου.
Οι διακηρύξεις περί διεθνούς δικαίου δεν κρύβουν την αποτυχία
Η ελληνική θέση ότι το Μνημόνιο δεν παράγει έννομα αποτελέσματα εις βάρος της Ελλάδας είναι θεμελιώδης. Δεν αρκεί όμως! Η νομιμοποίηση του με την επικύρωση από την Βουλή που βρίσκεται στο Τομπρούκ δεν συνιστά αναγνώριση της νομιμότητάς του. Όμως η Άγκυρα μπορεί να αξιοποιεί πολιτικά την ύπαρξη του Μνημονίου και τις μεταγενέστερες λιβυκές εξελίξεις για να ενισχύει τις θέσεις της.
Επομένως, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο η νομική αμφισβήτηση. Είναι η πολιτική και διπλωματική αντιμετώπιση καθόσον καταχωρείται πλέον ως διμερές πρόβλημα.
Ο Υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης οφείλει να εξηγήσει ποια συγκεκριμένη στρατηγική έχει διαμορφώσει για την αντιμετώπιση της τουρκικής επιρροής στη Λιβύη. Ο πρώην Πρωθυπουργός έγκαιρα είχε επισημάνει την ανικανότητα του ως επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας! Ποια είναι τα διπλωματικά μέσα που έχουν αξιοποιηθεί; Ποιες πρωτοβουλίες έχουν αναληφθεί για την ενίσχυση της ελληνικής παρουσίας στην Ανατολική Λιβύη; Πώς έχει αξιοποιηθεί η ευρωπαϊκή διάσταση του ζητήματος; Έχουμε ποτέ προβάλει άρνηση στα χρηματοδοτικά πακέτα της Ευρωπαική Ένωσης που κατευθύνονται στην χώρα αυτή; Η κυβέρνηση δεν μπορεί να απαντά σε όλα αυτά με μια ακόμη ανακοίνωση περί σεβασμού του διεθνούς δικαίου.
Η εξωτερική πολιτική δεν είναι διαγωνισμός διακηρύξεων. Ούτε οι εναγκαλισμοί του κ. Γεραπετρίτη και τα χαμόγελα αμηχανίας. Είναι η ικανότητα μιας κυβέρνησης να μετατρέπει τις αρχές και τα δικαιώματα της χώρας σε συγκεκριμένα αποτελέσματα. Και τα αποτελέσματα στη Λιβύη απαιτούν πλέον σοβαρή πολιτική αξιολόγηση.
Η Ελλάδα δεν μπορεί να είναι θεατής στη δική της γεωπολιτική γειτονιά
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη οφείλει να εγκαταλείψει την πολιτική των αποσπασματικών αντιδράσεων.
Η Ελλάδα χρειάζεται έστω και τώρα:
Συστηματική διπλωματική παρουσία τόσο στην Τρίπολη όσο και στη Βεγγάζη.
Σταθερό σχέδιο πολιτικής και οικονομικής συνεργασίας με την Ανατολική Λιβύη.
Συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της συνεργασίας με την μάλλον απρόθυμη μέχρι τώρα Αίγυπτο
Ενεργότερη ευρωπαϊκή κινητοποίηση για την αντιμετώπιση των τουρκικών ενεργειών και απειλή για διακοπή των χρηματοδοτικών πακέτων
Συνεχή νομική και διπλωματική τεκμηρίωση των ελληνικών θέσεων απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις σε διεθνές επίπεδο.
Υπάρχει κολοσσιαία πολιτική ευθύνη
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν μπορεί να επικαλείται διαρκώς την πολυπλοκότητα της λιβυκής πραγματικότητας διότι αυτή ήταν γνωστή. Γνωστές ήταν και οι εξωτερικές επιρροές. Γνωστή ήταν και η τουρκική στρατηγική. Δυστυχώς ούτε στρατηγική ενόραση ούτε στρατηγική συνέχεια!
Και επειδή η Ελλάδα δεν κατάφερε να δημιουργήσει ισχυρότερα ερείσματα στην Ανατολική Λιβύη, δεν μπόρεσε να περιορίσει αποτελεσματικά την πολιτική αξιοποίηση του Τ/Λ Μνημονίου και αν εξακολουθεί να αντιδρά εκ των υστέρων σε κρίσιμες εξελίξεις, τότε η κυβέρνηση οφείλει να αναλάβει την πολιτική ευθύνη. Η Τουρκία αξιοποιεί τα κενά. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη οφείλει να λογοδοτήσει για το πώς και γιατί τα άφησε να δημιουργηθούν.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται άλλη μία σπαραξικάρδια κυβερνητική ανακοίνωση για το πόσο άδικο έχει η Τουρκία. Χρειάζεται μια κυβέρνηση που θα εξηγεί γιατί άφησε την Τουρκία να αποκτήσει τόσο μεγάλο περιθώριο πολιτικής αξιοποίησης του Μνημονίου με τα τουρκικά ΜΜΕ να πανηγυρίζουν και τι προτίθεται να κάνει για να ανατρέψει αυτή την κατάσταση.
Η Ανατολική Λιβύη θα μπορούσε να αποτελεί σήμερα ένα ισχυρό πεδίο ελληνικής συνεργασίας και επιρροής. Τώρα για μία ακόμα φορά «τρέχουμε και δεν φτάνουμε» συρόμενοι από τα γεγονότα.
ΠΗΓΗ: militaire.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου